|
İNŞAAT İŞLERİNDE VERGİLEME VE MUHASEBE UYGULAMASI (I)
15 Nisan 2006
Ömer TEKİN
Yeminli Mali
Müşavir
tekin.ymm@hotmail.com
İNŞAAT
İŞLERİNDE VERGİLEME VE MUHASEBE UYGULAMASI (II)
Not:
Çalışmamızın I. bölümünün
www.alomaliye.com
sitesinde yayımlanması üzerine, mail adresime çok sayıda
teşekkür mesajı gelmiştir. Mesajlarınızda çalışmamızın
devamı istenmektedir. İkinci bölüm hazırlanarak aşağıda
sunulmuştur, yararlı olması dileklerimle teşekkür ederim.
Bundan önceki
bölümde "kat karşılığı inşaat işlerindeki vergileme ve
muhasebe uygulaması-( I )" başlıklı yazımızda, örnek
olaydaki müteahhit'in 2005 yılında başlayıp 2006 yılında
bitirdiği inşaat işinin, vergileme ve muhasebe kayıtları
uygulamasının, 2005 yılına ilişkin olan kısmı açıklanmaya
çalışılmıştı.
Bu yazımızda
da 2006 yılına ilişkin olan kısmı açıklanmaya
çalışılacaktır.
Örnek
olayımızdaki müteahhit'in 2006 yılındaki inşaat işiyle
ilgili bilgileri aşağıdaki gibidir.
2006
yılında yapılan harcamalar:
|
|
Tutarı |
KDV.si |
|
-İnşaat malzemesi |
200.000 |
36.000 |
|
-İşcilik |
100.000 |
- |
|
-Genel
Üretim Gideri |
40.000 |
7.200 |
|
-Genel
Giderler |
10.000 |
1.800 |
|
-
Pazarlama Giderleri |
3.000 |
540 |
|
-
Finasman Giderleri |
2.000 |
- |
Not: Bu örnek
olayda,
- İnşaat
bittiğinde inşaat malzemesi stoku bulunmadığı
varsayılmıştır.
- Finansman
giderleri faaliyet giderlerine ait olduğu varsayılarak,
maliyet hesaplarına atılmamıştır.
Biten daire
ve işyerlerinin büyüklüğü:
2006 yılında
inşaat yapımı bitmiş olup, 10 adet daire ve 2 adet işyeri
yapılmıştır.
Daireler eşit
büyüklükte olup her biri 120 M2, işyerleri 150 şer M2 dir.
Toplam inşaat alanı (120*10 +150*2=) 1500 M2 dir.
Arsa
sahibine Verilen Daireler ve işyeri:
Arsa sahibine,
arsa karşılığı olarak 5 adet daire ve 1 adet işyeri
verilmiştir.
2006
yılında yapılan satışlar:
Müteahhidin
2006 yılında daire ve işyerlerinin tamamını satmıştır.
Satışını yaptığı daire ve işyerlerinin fiyatı ve KDV'leri
aşağıdaki gibidir.
|
Daire |
Tutarı |
KDV
oranı |
KDV.si |
|
5
Adet Daire (120.şer m2) |
1.250.000 |
% 1 |
12.500
|
|
1
Adet İşyeri |
300.000 |
% 18 |
54.000
|
|
Toplam |
1.550.000 |
|
66.500 |
2006
yılında yapılması gereken muhasebe kaydı:
İlk kaydımız
2005'den 2006 yılına devreden stokların, yarı mamul haldeki
inşaatın ve sair hesapların devrini sağlamak bakımından
açılış kaydı yapılmıştır.
-----------------------------------------------------/----------------------------------
150-İlk Madde
ve Mlz. 100.000
151-Yarı
mamul 750.000
190- Devreden
KDV 118.900
591-Dönem Net
Zararı 35.000
XXX…
1.003.900
Açılış kaydı
------------------------------------------------/-------------------------------------
2006
yılındaki harcamaların kaydı
---------------------------------------------/-----------------------------------------
150-İlk
madde ve Mlz. Hs. 200.000
191-İndirilecek KDV 36.000
XXX
(Kasa-Satıcılar) 236.000
İnşaat
malzemelerinin alış kaydı
---------------------------------------------/-----------------------------------------------
710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri. 100.000
150-İlk Madde ve Mlz Hs.
100.000
2005'den gelen
İlk madde ve malzeme stokunun inşaat yapımında kullanılması
---------------------------------------------/-----------------------------------------------
710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri. 200.000
150-İlk Madde ve Mlz Hs.
200.000
2006 yılında
alınan İlk madde ve malzemenin yıl içinde inşaatta sarf
edilmesi
------------------------------------------/--------------------------------------------------
720-Direkt İşçilik Giderleri 100.000
730-Genel
Üretim Giderleri 40.000
191-
İndirilecek KDV 7.200
770-Genel
Yönetim Giderleri 10.000
191-İndirilecek KDV
1.800
760-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 3.000
191-İndirilecek KDV
540
780-Finansman Giderleri 2.000
XXX (Kasa-Satıcılar)
182.540
Yıl içinde
yapılan harcamaların kaydı
------------------------------------------/-------------------------------------------------
151- Yarı
mamul Üretim 440.000
711-Direkt İlk Madde Mlz Gid.i Yansıtma Hs..
300.000
721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hs.
100.000
731-Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hs
40.000
2006 yılı
İnşaat Maliyet hesabındaki giderlerin yıl sonu yarı mamul
hesabına devri
---------------------------------------/---------------------------------------------------
711-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri Yansıtma Hs. 300.000
721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hs.
100.000
731-Genel
Üretim Giderleri Yansıtma Hs 40.000
710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri.
300.000
720-Direkt İşçilik
Giderleri 100.000
730-Genel Üretim Giderleri
40.000
Yarı mamul
hesabına atılan gider hesaplarının kapatılması
-------------------------------------------------------------------------------------------
Faaliyet Giderlerinin sonuç hesaplarına devri kaydı:
-----------------------------------------------------/------------------------------------
631-
Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 3.000
632-
Genel Yönetim Giderleri 10.000
660- Kısa
Vadeli Borçlanma Giderleri 2.000
761- Pazarlama Satış Dağıtım Gid. Yansıtma Hs
3.000
771-Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hs
10.000
781- Finansman Giderleri Yansıtma Hs
2.000
Faaliyet
giderlerinin gelir tablosu hesaplarına devri
--------------------------------------------------/---------------------------------------
771-Genel
Yönetim Giderleri Yansıtma Hs 10.000
761-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri Yansıtma Hs 3.000
781-Finansman Giderleri Yansıtma Hs
2.000
770-Genel Yönetim
Giderleri 10.000 10.000
760-Pazarlama Satış Dağıtım
Giderleri 3.000
780-Finansman Giderleri Hs
2.000
Faaliyet
giderleri hesabının kapanış kaydı
----------------------------------------------/-------------------------------------------
Biten
dairelerin mamuller hesabına alınış kaydı
-----------------------------------------------/------------------------------------------
152-
mamuller 1.190.000
151- Yarı Mamuller
750.000
151- Yarı Mamuller 440.000
Biten
dairelerin mamuller hesabına devri
-------------------------------------------------------------------------------------------
Arsa
sahibine daire ve işyerlerinin tesliminde yapılacak
işlemler:
Örneğimizde
müteahhit kat karşılığı aldığı arsa üzerine 10 adet daire 2
işyeri yapmıştı. Bunlardan 5 adet daireyi ve 1 adet işyerini
arsa karşılığı olarak arsa sahibine verecekti. Arsa sahibine
bu daire ve işyerlerinin teslimi,
30 seri no'lu KDV genel
tebliğinde
de belirtildiği üzere KDV'ye tabidir. KDV'lerin gösterilmesi
bakımından arsa sahibine fatura kesilmesi uygun olacaktır.
Arsa sahibine teslim edilecek daire ve arsaların bedeli, KDV
kanunun 27. maddesi uyarınca emsal bedeli olacaktır. Emsal
bedel V.U.K.'nun 267 maddesinin 2. sırasındaki düzenleme
uyarınca maliyet bedelinin toptan satışlarda %5, perakende
satışlarda %10 fazlası olmaktadır.
Öte yandan
1.1.1998 tarihinden sonraki 150 M2 altındaki konut
teslimleri %1 KDV'ye tabidir. İşyerleri teslimlerinin tamamı
%18 KDV'ye tabidir.
Bu bilgilere
göre müteahhidin arsa sahibine teslim edeceği daireler ve
işyerine düzenleyeceği fatura aşağıdaki gibi olacaktır.
|
10
adet daire ve 2 işyerinin maliyeti |
|
1.190.000 YTL |
|
10
dairenin alanı (120 * 10) |
1200
M2 |
|
|
2
işyerinin alanı (150 * 2) |
300 M2
|
|
|
Birim
M2 nin maliyeti (1.190.000/1500) |
|
794
YTL |
|
Teslim
edilecek 5 adet dairenin bedeli (120 * 794) *5 |
|
476.400 YTL |
|
Dairenin emsal bedeli ( maliyet bedeli+ % 5 fazlası;
476.400 * 1,05) |
|
500.200 YTL |
|
Teslim
edilen 1 işyerinin maliyet bedeli (794* 150) * 1 ) |
|
119.100 YTL |
|
İşyerlerinin emsal bedeli (maliyet bedeli + %5
fazlası; 119.100 * 1,05) |
|
125.055 YTL |
Arsa
sahibine düzenlenecek faturada;
|
Bedeli |
Tutarı |
KDV
oranı |
KDV.si |
|
5
Adet Daire (emsal) |
500.200 |
% 1 |
5002 |
|
1
Adet İşyeri (emsal |
125.055 |
% 18 |
22.509
|
|
|
|
Toplam KDV |
27.511 |
Arsa sahibine
düzenlenen yukarıdaki faturada sadece KDV tahsil
edilecektir. Faturanın üzerine, faturanın arsa bedeli
karşılığında düzenlenmiş olduğu belirtilebilir. Yasal
defterlere kayıt yapılırken bu faturadaki sadece KDV
gösterilmesi yeterli olacaktır. Ayrıca daire ve işyerleri
için herhangi bir tahsilat yapılmayacağından 600 'lü
hesaplara gelir yazılması söz konusu olmayacaktır.
Buna göre
aşağıdaki muhasebe kaydı yapılması yeterli olacaktır.
------------------------------------------------/------------------------------------------
120-
Alıcılar 27.511
391- Hesaplanan KDV 27.511
Arsa sahibine
teslim edilen daire ve işyerlerine ait faturanın kaydı
-------------------------------------------------------------------------------------------
Müteahhide
Kalan Dairelerin Maliyet bedellerinin Tespiti:
Örnek
olayımızda müteahhit 10 daire 2 işyeri yapmıştı. Bunlardan
5 daire ve 1 işyerini arsa sahibine, 5 daire 1 işyeri de
kendisine kalmıştı. 10 daire ve 2 işyerinin müteahhide
maliyeti 152- mamuller hesabında gözüken 1.190.000 YTL dir.
Bu maliyet içinde arsa sahibine devretmiş olduğu daire ve
işyerlerine isabet eden maliyet bedeli de mevcuttur. Arsa
sahibine devredilen daire ve işyerlerinin isabet eden
maliyet, arsa bedeli olarak kabul edilmelidir.
Bu durumda
müteahhide 5 daire ve 1 işyerinin maliyeti 152- mamuller
hesabındaki 1.190.000 YTL dir.
Maliyet
hesaplarının sonuç hesaplarına devri kaydı:
-------------------------------------------------------/-----------------------------------
620- Satılan
Mamuller Maliyeti 1.190.000
152- Mamuller
1.190.000
satılan daire
ve işyerlerinin sonuç hesabına devri
-------------------------------------------------------/-----------------------------------
Daire ve
işyerlerinin satış kaydı:
Müteahhit
kendine kalan 5 daire ve 1 işyerini tamamını satmıştır.
Dairelerin her biri 120 M2 olup, 150 M2 den düşük konut
teslimleri %1 KDV'ye tabi olduğundan satış bedelleri
üzerinden %1 KDV hesaplanmıştır. İşyeri teslimi için KDV
oranı %18 dir.
Müteahhidin
daire ve işyeri satışında düzenleyeceği fatura aşağıdaki
gibi olacaktır.
|
Daire |
Tutarı |
KDV
oranı |
KDV.si |
|
5
Adet Daire (120'şer m2) |
1.250.000 |
% 1 |
12.500
|
|
1
Adet İşyeri |
300.000 |
% 18 |
54.000 |
|
Toplam |
1.550.000 |
|
66.500 |
Daire ve
işyerinin satış kaydı:
--------------------------------------------------
/-----------------------------------------
120-Alıcılar 1.616.500
600- Yurt içi
Teslimler 1.550.000
391- Hesaplanan KDV
66.500
Daire ve
işyerinin satışına ait faturanın kaydı
-------------------------------------------------/-------------------------------------------
|
KDV Hesaplarının Kapanış Kaydı:
Bundan önceki bölümlerde de belirtildiği
üzere 1.1.1998 'tarihinden önce, 150 M2 den
düşük konutlar, KDV'den istisna edildiğinden
ve bu istisna kısmi istisna olduğundan
dolayı, bu teslimlere isabet eden KDV'ler
indirimlerden çıkartılıp, maliyete ya da
giderlere kaydediliyordu. 1.1.1998 yılından
sonra 150 M2 ye kadar konu teslimleri %1 KDV
'ye tabi olduğundan eskiden olduğu gibi
bunlara isabet eden KDV'lerin indirimlerden
çıkarılması mümkün olmamaktadır. Yanlışlıkla
veya eski alışkanlıkla bu KDV'lerin
maliyete atılması halinde dönem karının
eksik hesaplanmasına neden olup, ileride
yapılacak incelemede ilave tarhiyata neden
olacaktır. Bu nedenle 1.1.1998 den sonraki
konut teslimlere isabet eden KDV'ler, KDV
beyannamelerinde devreden KDV olarak
bekletilecek, daha sonra bu teslimlere
isabet eden KDV, iade olarak talep
edilebilecektir.
Örnek olayımızdaki kayıtlarda toplam;
|
Daire |
Tutarı |
|
190 Devreden KDV (2005'den) |
118.900 |
|
191 İndirilecek KDV (2006 Yılına
Ait) |
45.540 |
|
391 Hesaplanan KDV |
94.011 |
|
(Arsa sahibine yapılan
teslimlere ait : 27.511) |
|
|
(Daire + İşyeri satışlarına
ait : 66.500) |
|
Hesaplardaki toplamların aylık olma
durumları ihmal edilmiş, tek dönem olarak
kabul edilmiştir.
Bu verilere göre KDV kapanış kaydı
aşağıdaki gibi olacaktır.
--------------------------------------------------/-------------------------------------------
391-Hesaplanan KDV
94.511
190- Devreden KDV
69.929
190-Devreden
KDV 118.900
191-İndirilecek
KDV 45.540
KDV hesaplarının kapanış kaydı
-----------------------------------------------------/---------------------------------------
KDV beyannamesinde Devreden KDV olarak
69.929 YTL bulunacaktır.
Dönem Karının tespiti:
Örnek olayımızdaki kayıtlara göre K/Zarar
hesabına devri gereken hesaplar aşağıdaki
gibidir.
-----------------------------------------------------/--------------------------------------
690- Dönem Kar/Zarar Hesabı
15.000
631- Pazarlama Satış
Dağıtım Giderleri 3.000
632- Genel Yönetim
Giderleri 10.000
660- Kısa Vadeli
Borçlanma Giderleri 2.000
Faaliyet giderlerinin Kar Zarara devri kaydı
---------------------------------------------------/----------------------------------------
600- Yurt içi Satışlar
1.550.000
690- Dönem Kar/Zarar
Hesabı 1.550.000
Satışların K/zarara devri kaydı
------------------------------------------------/------------------------------------------
690- Dönem Kar/Zarar Hesabı
1.190.000
620-Satılan mamuller
Maliyeti 1.190.000
Satılan mamullerin K/z hesabına devri
--------------------------------------------------/----------------------------------------
Müteahhidin Gelir vergisi Hesabı:
Yukarıdaki kayıtlara göre müteahhidin dönem
karı aşağıdaki gibidir.
|
|
Tutarı |
|
Daire ve işyeri satış Hasılatı |
1.550.000 |
|
Satılan daire ve işyerlerinin
maliyeti |
1.190.000 |
|
Faaliyet Giderleri |
15.000 |
|
Dönem Karı (1.550.000 - (1.190.000
+15.000 ) |
345.000 |
|
2005 yılında beyan edilen Zarar
(faaliyet giderlerinden kaynaklanan) |
35.000 |
|
Gelir Vergisi Matrahı (345.000 -
35.000) |
310.000 |
|
Hesaplanan Gelir Vergisi |
102.020 |
|
Net Kar (345.000 - 102.020) |
242.980 |
Net karın tespitine ilişkin Muhasebe Kaydı:
-----------------------------------------------/--------------------------------------------
691-Dönem Karı Vergi ve diğer Yasal Yük.
Karş.(-) 102.020
370- Dönem Karı Vergi
ve diğer Yasal Yük. Karş. 102.020
---------------------------------------------/----------------------------------------------
690- Dönem Kar/Zarar Hesabı
345.000
691-Dönem Karı Vergi ve diğer
Yasal Yük. Karş.(-) 102.020
692- Dönem Net Karı veya
Zararı 242.980
--------------------------------------------/-----------------------------------------------
692- Dönem Net Karı veya Zararı
242.980
590-Dönem Net Karı
242.980
--------------------------------------------------------------------------------------------
Gelir Vergisi Beyanı:
Yukarıdaki kayıtlara göre müteahhit 2006
yılına ilişkin gelir vergisi beyannamesinde
dönem karı olarak 345.000 YTL beyan
edecektir. Bu beyanname üzerinden 2005
yılındaki faaliyet giderlerinden kaynaklanan
ve 2005 yılı beyannamesinde zararı olarak
beyan edilen 35.000 YTL, 2006 yılı
kazancından indirim konusu edilerek, kalan
310.000 YTL üzerinden vergi hesaplanacaktır.
KDV İade Tutarının Hesaplaması:
Katma değer Vergisinin 29. maddesine göre,
bakanlar kurulunca vergi nispeti indirilen
teslim ve hizmetlerle ilgili olup, yıl
içerisinde indirilemeyen ve tutarı bakanlar
kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi
iade olunmaktadır.
İade usulü
74
-
76
-
82
ve
85
sıra no'lu KDV Genel tebliğlerinde
açıklanmıştır.
Örnek olayımızda müteahhidin 120 M2 inşaat
teslimleri %1 KDV'ye tabi olup, bu
teslimlere isabet eden KDV'ler iade konusu
edilebilecektir. İade teslimi takip eden
yılın Ocak-Kasım dönemleri arasında
yapılması gerekmektedir. Örnek olayımızda
müteahhit daireleri 2006 yılında teslim
ettiğinden, iadeyi de 2007/1- 11.
dönemlerden herhangi birinde talep etmesi
gerekir. Yine KDV kanunun 29. maddesi
uyarınca, iade bakanlar kurulunun her yıl
belirleyeceği tutarın üstündeki vergi, iade
edilebilmektedir. 2005 yılı için bu tutar
10.000 YTL olarak belirlenmiştir.
Bu bilgilere göre Örnek olayımızdaki
müteahhidin KDV iadesi aşağıdaki gibi
hesaplanabilir.
|
|
|
Tutarı |
|
- İnşaat harcamalarında indirim
Konusu edilen KDV |
|
164.440 |
|
(191- Devreden KDV (2005'den
devreden) : 118.900) |
|
|
|
(191-İndirilecek KDV(2006 yılına
ait)
:
45,540) |
|
|
|
- Toplam İnşaat alanı |
1500 M2 |
|
|
- Teslimleri %1'e tabi konut
alanlarının oranı (1200/1500) |
% 80 |
|
|
(10 adet daire, 120 M2 toplam
alan, 10*120=1200) |
|
|
|
-Konutlara isabet eden yüklenilen
KDV (164.440 * % 80) |
|
131.552 |
|
-Konut teslimlerinden tahsil Edilen
KDV |
|
17.502 |
|
(Arsa sahibine teslim edilen
daireler için hesaplanan :
5.002) |
|
|
|
(2006 yılında satılan dairelerden
tahsil edilen
:12.500) |
|
|
|
-Konutlara isabet edip,
indirilemeyen KDV (131.552 -
17.5020) |
|
114.050 |
|
-Devreden KDV |
|
69.929 |
|
(İadenin
istendiği dönemde
KDV beyanında gözüken Devreden KDV
tutarı) |
|
|
|
- İadeye Konu edilecek KDV |
|
69.929 |
|
(Not:Devreden KDV ile konutlara
isabet edip, indirilemeyen KDV
mukayese edilir.
Küçük olan iadeye konu edilir.) |
|
|
|
- İade Edilmesi Gereken KDV
(Beyannamede iade olarak istenecek) |
|
59.929 |
|
(2006
yılı için iade edilmeyecek sınırın
10.000 YTLolarak belirlendiği
varsayılmıştır. ) |
|
|
Yukarıdaki hesaplamalara göre müteahhit,
2007/ Ocak- kasım aylarından herhangi
birisinde 59.929 YTL KDV'yi iade olarak
isteyebilecektir. |
|
İzzettin Çalışlar Caddesi 42/6 Bahçelievler-İSTANBUL
TEL : 0 212 507 36 33 - 0 212 506 08 39
FAX : 0 212 555 92 66
| 
