Tekin Yeminli Mali Müşavirlik

T.C

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı

Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü

SAYI : B.07.1.GİB.4.34.19.02/VUK-1/11794 14/10/2005*753

KONU: İşletmede kullanılan kamyonetin satılıp kârın yenileme fonuna aktarılması halinde yenileme işleminin en geç ne zaman yapılması gerektiği ile kamyonet yerine forklift alınıp alınamayacağı hk.

……………………………………….

İlgi:……… /2005 tarihli dilekçeniz.

İlgi dilekçenizden; …………..Vergi Dairesinin ……………vergi kimlik numaralı mükellefi olduğunuz, ürettiğiniz mamullerin dağıtımını yapmak üzere satın alınan kamyoneti alınan karar gereğince 2003 yılında satarak elde edilen kârı “Yenileme Fonuna” devrettiğinizi, söz konusu tutarın hangi tarihe kadar kullanılması gerektiği veya kullanılmaması durumunda hangi yıl kazancı ile beyan edilmesi gerektiği ve yenileme fonunda yer alan söz konusu tutarın forklift alımında kullanılıp kullanılamayacağı hususunda tereddüt oluştuğundan konu hakkındaki görüşümüzün sorulduğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 328’nci maddesinde “Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kâr ve zarar hesabına geçirilir. İşletme hesabı esasında defter tutan mükellefler ile serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kayıt ederler.

Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan meblağdır.

Devir ve trampa satış hükmündedir.

Şu kadar ki satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi için mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde satıştan tahassül eden kâr yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan kârlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar o yılın matrahına eklenir.

Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur” hükmü yer almaktadır.

Buna göre; 328’nci madde hükmünden de anlaşılacağı üzere; amortismana tabi bir malın satışından doğan kârın yenileme fonunda tutulabilmesine olanak sağlanmasının nedeni, o kıymetin yenileme giderlerinin karşılanmasıdır. Bu şekilde yenileme fonuna aktarılan tutarın ise kullanım süresi üç yıldır. Yani amortismana tabi iktisadi kıymetin satış karı yenileme fonunun pasif geçici hesaba alındığı tarihten itibaren üç yıl süre ile bu hesapta tutulabilir, geçici hesapta bulunan yenileme fonu bu hesaba aktarıldığı üç yıl içinde yeni bir iktisadi kıymetin alımında kullanılmaz ise üç yılın sonunda kâr zarar hesabına aktarılır. Üç yıllık sürenin hesabında iktisadi kıymetin satıldığı yılın ilk yıl olarak kabulü gerekmektedir. Bu durumda 2003 yılında satılan iktisadi kıymete (kamyonet) ait satış kârı o yılın sonu itibariyle düzenlenecek bilançoda “Yenileme Fonu” hesabında yer alan ve 2004 yılında da aynı hesapta bulunan tutar, 2005 yılında diğer bir anlatımla üçüncü yılda yenilemenin yapılmaması durumunda bu yılın kazancı sayılarak vergi matrahına dahil edilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan; yenileme hesabında yer alan satış kârının muhakkak surette satılan iktisadi kıymetle aynı neviden başka bir iktisadi kıymetin iktisabında kullanımı esastır. Bu itibarla, satılan iktisadi kıymet yerine bir başka iktisadi kıymetin alınmak istenmesi veya alınması iktisadi kıymetin yenilenmesi olarak kabulü mümkün olamayacağından, kamyonet satışından doğan kârın forklift alımında kullanılması mümkün bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

………………

Başkan a.

Grup Müdür V.